Stress

Stress is volgens Amerikaans onderzoek voor 90% verantwoordelijk voor alle gezondheidsproblemen bij mensen.

Dit wordt met name toegeschreven aan het effect van stress op het menselijke immuunsysteem. Daarom leggen we eerst de werking van ons immuunsysteem, de lichamelijke kant van ziekte, uit. Hierna komt stress, de geestelijke of mentale kant van ziekte, aan bod.

Het immuunsysteem

Het menselijk immuunsysteem is de meest perfecte ziektebestrijder, die denkbaar is. Een goed functionerend immuunsysteem herkent lichaamsvreemde cellen, zoals bacteriën en virussen, en bestrijdt deze. Het immuunsysteem, waaronder witte bloedcellen (lymfocyten) en NK-cellen (Natural Killer Cells), herkent zelfs kankercellen.

Witte bloedcellen moeten eerst blootgesteld worden aan een ziekteverwekker, voordat deze worden herkend. Het systeem van inentingen (vaccinatie) is hier op gebaseerd: het gezonde lichaam wordt blootgesteld aan een verzwakte vorm van de ziekteverwekker (het vaccin), welke het immuunsysteem makkelijk kan overwinnen. Het immuunsysteem gaat vervolgens antistoffen tegen deze ziekteverwekker maken, waardoor, zodra het lichaam door besmetting in aanraking komt met een echte (niet-verzwakte) ziektebron, het immuniteitssysteem voorbereid is en op sterkte is.

NK-cellen (Natural Killer cells), onderdeel van het immuunsysteem, hebben dit herkenningsmechanisme niet nodig; zij hebben geen antigen nodig om een geïnfecteerde cel of een kankercel te herkennen als ‘lichaamsvreemd’ en te vernietigen. NK-cellen behoren tot het aangeboren afweersysteem van het lichaam en zijn de eerste afweer tegen ‘foute cellen’.

Een NK-cel herkent een tumorcel of een geïnfecteerde cel en is vervolgens toegerust met ‘blaasjes’ met enzymen, die de aangevallen cel binnendringen en doden.
NK-cellen zijn werkzaam totdat de zogenaamde B-lymfocyten of T-lymfocyten het overnemen.

Onderzoek

Het belang van NK-cellen blijkt uit een onderzoek onder vrouwen met borstkanker. De NK-cellen van deze vrouwen werden afgenomen en samen met hun tumorcellen op kweek gezet. Bij sommige vrouwen reageerden de NK-cellen niet. Bij andere patiënten werden de NK-cellen actief en gingen zij het gevecht met de tumorcellen aan.
Na het verstrijken van 10 jaar bleek dat de helft van de vrouwen wier NK-cellen in het laboratorium niet hadden gereageerd, inmiddels was overleden. Van de vrouwen van wie het immuunsysteem wel actief had gereageerd, was 95% nog in leven.

Dit onderzoek onderstreept het belang van een goed functionerend immuunsysteem. NK-cellen lijken een essentiële rol te spelen om de groei van tumoren en om uitzaaiingen tegen te gaan, juist door hun functie in de frontlinie van het immuunsysteem.

Stress en ons zenuwstelsel

Ons zenuwstelsel bestaat uit een Centraal zenuwstelsel en een Autonoom zenuwstelsel. Het Centrale zenuwstelsel wordt bestuurd door onze wil; alles wat bewust door onze wil bestuurd kan worden – denken, spreken, bewegen van spieren – wordt bestuurd door ons Centrale zenuwstelsel.

Het Autonome zenuwstelsel, ook wel het onwillekeurige zenuwstelsel genoemd, is verantwoordelijk voor alle onbewuste (niet bewust bestuurde) lichaamsprocessen: ademhaling, hartslag, bloeddruk, stofwisseling, energieproductie, etc..

Het Autonome zenuwstelsel bestaat uit het (ortho)sympathische zenuwstelsel en het parasympatische zenuwstelsel.

Deze twee houden elkaar normaliter in balans: in een gevaarlijke situatie zet het sympathische zenuwstelsel ons tot actie aan – vluchten, vechten, overleven – terwijl het parasympatische zenuwstelsel je lichaam weer tot rust (herstel) brengt: de hartslag en bloeddruk dalen weer, de spieren, die tot actie waren overgegaan, komen weer tot rust, afvalstoffen worden afgevoerd en de organen die niet direct bij de actie om te overleven waren betrokken – interne organen als de nieren, de lever, de darmen – worden weer voorzien van bloed en zuurstof.

Een ‘normale stressreactie’, een vlucht- en vechtreactie, stuwt, onder invloed van stresshormonen als adrenaline en cortisol, de bloeddruk omhoog, waardoor de spieren maximaal worden voorzien van bloed en dus zuurstof, hetgeen een snelle vlucht-vechtreactie mogelijk maakt. Stress is dus eigenlijk een overlevingsmechanisme.

Het gevolg van zo’n vlucht-vechtreactie is dat de rest van het lichaam ‘on hold’ wordt gezet. De lever stopt met het filtreren en afscheiden van giftige stoffen, de nieren stoppen met het verwijderen van overtollige zouten in onze lichaamsvloeistoffen, de darmen stoppen met hun stofwisselingsprocessen, en ook het immuunsysteem wordt ‘on hold’ gezet. Alles concentreert zich op de overleving, de vlucht-vechtreactie. Immers, al die andere processen hebben geen nut, indien het lichaam sowieso niet overleeft; eerst overleven, daarna de rest van de lichaamsprocessen.

Een dergelijke kortstondige stressreactie levert normaliter geen probleem voor uw gezondheid op. Maar indien deze stressreacties veelvuldig voorkomen, kunnen uw interne organen schade oplopen.

Maar zelfs die schade – bij wijze van spreken ‘parkeerschade’ – hoeft geen ernstige levensbedreigende situatie op te leveren. Het lichaam heeft een goddelijk vermogen om te regenereren, te vernieuwen en te herstellen.

Lees het volgende onderdeel: Fysiologische stress